در حالی که تا برگزاری مراسم قرعهکشی جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ در شهر درعیه عربستان سعودی تنها ۴۸ ساعت باقی مانده، نبود حتی یک چهره ایرانی در فهرست مهمانان کنفدراسیون فوتبال آسیا، بار دیگر انزوای بیسابقه فوتبال جمهوری اسلامی در سطح بینالمللی را آشکار کرده است؛ انزوایی که حالا دیگر فقط به حذف میزبانی تیمهای ایرانی یا ممانعت از حضور رئيس این فدراسیون در نشست کنفدراسیون فوتبال آسیا محدود نیست و به حذف چهرههای شناختهشده و معتبر فوتبال ایران از صحنه جهانی هم کشیده شده است.
در فهرست اسطورهها و مهمانان ویژه مراسم قرعهکشی جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ نامهایی مانند سالم الدوساری، ستاره فوتبال عربستان سعودی، یا هیدتوشی ناکاتا، اسطوره فوتبال ژاپن، دیده میشود، اما از فوتبال ایران، دومین کشور پرافتخار ادوار جام ملتهای آسیا، هیچ نمایندهای به این مراسم دعوت نشده است. اتفاقی که برای بسیاری از ناظران فوتبال آسیا، نشانه بارز سقوط جایگاه فوتبال ایران در ساختار روابط بینالمللی ایافسی و فیفا تلقی میشود.
این غیبت در حالی رخ میدهد که طی دورههای پیشین، همواره چهرههایی مانند علی دایی و مهدی مهدویکیا، از مهمانان ثابت مراسم و قرعهکشیهای رسمی فیفا و ایافسی بودند. علی دایی در قرعهکشی جام جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ حضور داشت و حتی در مراسم برترینهای فیفا در سال ۲۰۲۳ روی صحنه رفت و جایزه بازی جوانمردانه را اهدا کرد. مهدویکیا نیز به دلیل سابقه انتخاب بهعنوان بهترین بازیکن آسیا و حضور طولانیمدت در سطح اول فوتبال اروپا، همواره یکی از چهرههایی بود که کنفدراسیون فوتبال آسیا و فیفا به این مراسم دعوت میکردند.
با این حال اکنون با امنیتیتر و حکومتیتر شدن ساختار فوتبال ایران، بسیاری از این چهرههای مستقل و شناختهشده عملا از ساختار رسمی فوتبال جمهوری اسلامی کنار گذاشته شدهاند؛ روندی که همزمان با تثبیت دوباره مهدی تاج، عضو سپاه پاسداران، در راس فدراسیون فوتبال ایران شدت گرفت.
مهدی تاج که سال ۱۳۵۹ به سپاه پاسداران در اصفهان پیوست و سابقه فعالیت اطلاعاتی و عملیاتی در رده فرماندهی سپاه در غرب ایران را نیز در کارنامه دارد، طی سالهای اخیر یکی از نزدیکترین مدیران ورزشی جمهوری اسلامی به نهادهای امنیتی و نظامی بوده است. در دوران مدیریت او، فوتبال ایران بیش از هر زمان دیگری تحت کنترل نهادهای حکومتی درآمد. در چنین فضایی بود که چهرههای مستقل یا منتقد جمهوری اسلامی بهتدریج حذف شدند و جایشان را به مدیران و ساختارهای نزدیک به سپاه و نهادهای امنیتی دادند.
چهرههایی مانند علی دایی، علی کریمی، مهدی مهدویکیا و حتی علیرضا فغانی، داور سرشناس فوتبال ایران، هم در همین دوره، عملا از ساختار رسمی فوتبال جمهوری اسلامی کنار گذاشته شدند. علی دایی با فشارهای امنیتی، تهدید به مصادره اموال، ممنوعالخروجی و حتی تلاش برای حذف نامش از اماکن عمومی مواجه شد. علی کریمی به یکی از مهمترین چهرههای مخالف جمهوری اسلامی در میان ورزشکاران تبدیل شد و فغانی نیز پس از اخراج از فهرست داوران بینالمللی فوتبال ایران، اگرچه حالا برای چهارمین دوره پیاپی در جام جهانی پیش رو سوت خواهد زد، نماینده فوتبال استرالیا در این مسابقات خواهد بود. مهدی مهدویکیا هم تصمیم گرفت در چنین فضایی از ایران مهاجرت کند و حالا در فوتبال امارات مشغول به کار است.
این روند تا جایی ادامه یافت که اکنون خود مهدی تاج به نماد بحران سیاسی فوتبال جمهوری اسلامی در عرصه بینالمللی تبدیل شده است. تنها یک هفته پیش، پلیس مرزی کانادا از ورود تاج و هدایت ممبینی، دبیرکل فدراسیون فوتبال ایران، به ونکوور برای شرکت در اجلاس ایافسی جلوگیری کرد و آنان را به ایران بازگرداند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
خبرگزاری فرانسه به نقل از اداره مهاجرت و شهروندی کانادا گزارش داد که افراد وابسته به سپاه پاسداران اجازه ورود به خاک کانادا را ندارند. آنیتا آناند، وزیر خارجه کانادا، نیز اعلام کرد که مجوز ورود مقامهای فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی پیش از برگزاری کنگره مشترک ایافسی و فیفا لغو شد. این در حالی است که مهدی تاج یکی از پنج نایبرئيس کنفدراسیون فوتبال آسیا محسوب میشود.
این اتفاق در رسانههای ورزشی و سیاسی جهان بازتاب گستردهای داشت و برای بسیاری، نشانهای از پیوند مستقیم ساختار فوتبال جمهوری اسلامی با نهادهای امنیتی و نظامی ایران تلقی شد؛ موضوعی که حالا حتی به محدودیت سفر مدیران فوتبال ایران نیز رسیده است.
وضعیت حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. در هفتههای گذشته، ایندیپندنت فارسی در گزارشی به نقل از یک مقام ارشد وزارت ورزش و جوانان، خبر داد که بر سر اعزام کردن یا نکردن تیم ملی به آمریکا میان مقامهای ارشد جمهوری اسلامی اختلاف نظر جدی وجود دارد و تصمیمگیری درباره این موضوع عملا به نهادهای امنیتی و نظامی سپرده شده است.
از سوی دیگر، وضعیت ویزای بازیکنان و اعضای کاروان فوتبال ایران هم هنوز مشخص نیست و تنشهای سیاسی گسترده میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، این نگرانی را به وجود آورده است که فوتبال ایران در آستانه یکی از بحرانیترین دورههای تاریخی خود قرار گرفته باشد.
این انزوا تنها به روابط با غرب محدود نمیشود و با میزبانی عربستان سعودی از جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷، حالا روابط تیره جمهوری اسلامی با کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نیز به عاملی مهم در وضعیت سیاه فوتبال ایران تبدیل شده است. پس از جنگ ۴۰ روزه اخیر و حملات موشکی و نظامی جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران به عربستان سعودی، امارات متحده عربی و برخی دیگر از کشورهای منطقه، سطح روابط سیاسی میان تهران و بسیاری از دولتهای عربی به پایینترین سطح در سالهای اخیر رسید. بهویژه آنکه عربستان سعودی اکنون نهتنها به قدرت اول اقتصادی و فوتبالی آسیا تبدیل شده، بلکه در ساختار ایافسی و پروژههای کلان فیفا هم نفوذ گستردهای پیدا کرده است.
آنچه امروز در فوتبال ایران دیده میشود، فقط یک بحران ورزشی نیست، بلکه تصویری از انزوای گستردهتر جمهوری اسلامی در عرصههای بینالمللی است که حالا از سیاست و اقتصاد عبور کرده و به مستطیل سبز هم رسیده است.
